(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 170

॥ శ్రీః ॥
7.170. అధ్యాయః 170
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
నకులకృపాభ్యాం శకునిశిఖండిపరాజయః॥ 1 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

సంచయ ఉవాచ। 7-170-0x(4719)(52729)
నకులం రభసం యుద్ధే నిఘ్నంతం వాహినీం తవ।
అభ్యయాత్సౌబలః క్రుద్ధస్తిష్ఠతిష్ఠేతి చాబ్రవీత్॥ 7-170-1(52730)
కృతవైరౌ తు తౌ వీరావన్యోన్యవధకాంక్షిణౌ।
శరైః పూర్ణాయతోత్సృష్టైరన్యోన్యమభిజఘ్నతుః॥ 7-170-2(52731)
యథైవ నకులో రాజఞ్శరవర్షాణ్యముంచత।
తథైవ సౌబలశ్చాపి శిక్షాం సందర్శయన్యుధి॥ 7-170-3(52732)
తావుభౌ సమరే శూరౌ శరకంటకినౌ తదా।
వ్యరాజేతాం మహారాజ శ్వావిధౌ శలలైరివ॥ 7-170-4(52733)
రుక్మపుంఖైరజిహ్మాగ్రైః శరైశ్ఛిన్నతనుచ్ఛదౌ।
రుధిరౌఘపరిక్లిన్నౌ వ్యభ్రాజేతాం మహామృధే॥ 7-170-5(52734)
తపనీయనిభౌ చిత్రో కల్పవృక్షావివ ద్రుమౌ।
కింశుకావివ చోత్ఫుల్లౌ ప్రకాశేతే రణాజిరే॥ 7-170-6(52735)
తావుభౌ సమరే శూరౌ శరకంటకినౌ తదా।
వ్యరాజేతాం మహారాన్కంటకైరివ శాల్మలీ॥ 7-170-7(52736)
సుజిహ్మం ప్రేక్షమాణౌ చ రాజన్వివృతలోచనౌ।
క్రోధసంరక్తనయనౌ నిర్దహంతౌ పరస్పరం॥ 7-170-8(52737)
శ్యాలస్తు తవ సంక్రుద్ధో మాద్రీపుత్రం హసన్నివ।
కర్ణినైకేన వివ్యాధ హృదయే నిశితేన హ॥ 7-170-9(52738)
నకులస్తు భృశం విద్వః శ్యాలేన తవ ధన్వినా।
నిషసాద రథోపస్థే కశ్మలం చావిశన్మహత్॥ 7-170-10(52739)
అత్యంతవైరిణాం దృప్తం దృష్ట్వా శత్రుం తథాఽఽగతం।
ననాద శకునీ రాజంస్తపాంతే జలదో యథా॥ 7-170-11(52740)
ప్రతిలభ్య తతః సంజ్ఞాం నకులః పాండునందనః।
అభ్యయాత్సౌబలం భూయో వ్యాత్తానన ఇవాంతకః॥ 7-170-12(52741)
సంక్రుద్ధః శకునిం షష్ట్యా వివ్యాధ భరతర్షభ।
పునశ్చైనం శతేనైవ నారాచానాం స్తనాంతరే॥ 7-170-13(52742)
అథాస్య సశరం చాపం మృష్టిదేశేఽచ్ఛినత్తదా।
ధ్వజం చ త్వరితం ఛిత్త్వా రథాద్భూమావపాతయత్॥ 7-170-14(52743)
విశిఖేన చ తీక్ష్ణేన పీతేన నిశితేన చ।
ఊరూ నిర్భిద్య చైకేన నకులః పాండునందనః।
శ్యేనం సపక్షం వ్యాధేన పాతయామాస తం తదా॥ 7-170-15(52744)
సోఽతివిద్ధో మహారాజ రథోపస్థ ఉపావిశత్।
ధ్వజయష్టిం పరిక్లిశ్య కాముకః కామినీం యథా॥ 7-170-16(52745)
తం విసంజ్ఞం నిపతితం దృష్ట్వా శ్యాలం తవానఘ।
అపోవాహ రథేనాశు సారథిర్ధ్వజినీముఖాత్॥ 7-170-17(52746)
తతః సంచుక్రుశుః పార్థా యే చ తేషాం పదానుగాః॥ 7-170-18(52747)
నిర్జిత్య చ రణే శత్రుం నకులః శత్రుతాపనః।
అబ్రవీత్సారథిం క్రుద్ధో ద్రోణానీకాయం మాం వహ॥ 7-170-19(52748)
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా మాద్రీపుత్రస్య సారథిః।
ప్రాయాత్తేన తదా రాజన్యత్ర ద్రోణో వ్యవస్థితః॥ 7-170-20(52749)
శిఖండినం తు సమరే ద్రోణప్రేప్సుం విశాంపతే।
కృపః శారద్వతో యత్తః ప్రత్యగచ్ఛత్స వేగితః॥ 7-170-21(52750)
గౌతమం ద్రుతమాయాంతం ద్రోణానీకమరిందమం।
వివ్యాధ నవభిర్భల్లైః శిఖండీ ప్రహసన్నివ॥ 7-170-22(52751)
తమాచార్యో మహారాజ విద్ధా పంచభిరాశుగైః॥
పునర్వివ్యాధ వింశత్యా పుత్రాణాం ప్రియకృత్తవ॥ 7-170-23(52752)
మహద్యుద్ధం తయోరాసీద్ధోరరూపం భయానకం॥
యథా దేవాసురే యుద్ధే శంబరామరరాజయోః॥ 7-170-24(52753)
శరజాలావృతం వ్యోమ చక్రతుస్తౌ మహారథౌ।
మేఘావివ తపాపాయే వీరౌ సమరదుర్మదౌ।
ప్రకృత్యా ఘోరరూపం తదాసీద్ధోరతరం పునః॥ 7-170-25(52754)
రాత్రిశ్చ భరతశ్రేష్ఠ యోధానాం యుద్ధశాలినాం।
కాలరాత్రినిభా హ్యాసీద్ధోరరూపా భయానకా॥ 7-170-26(52755)
శిఖండీ తు మహారాజ గౌతమస్య మహద్ధనుః।
అర్ధచంద్రేణ చిచ్ఛేద సజ్యం సవిశిఖం తదా॥ 7-170-27(52756)
తస్య క్రుద్ధః కృపో రాజఞ్శక్తిం చిక్షేప దారుణాం।
స్వర్ణదండామకుంఠాగ్రాం కర్మారపరిమార్జితాం॥ 7-170-28(52757)
తామాపతంతీం చిచ్ఛేద శిఖండీ బహుభిః శరైః।
సాపతన్మేదినీం కృత్తా భాసయంతీ మహాప్రభా॥ 7-170-29(52758)
అథాన్యద్ధనురాదాయ గౌతమో రథినాం వారః।
ప్రాచ్ఛాదయచ్ఛితైర్బాణైర్మహారాజ శిఖండినం॥ 7-170-30(52759)
స చ్ఛాద్యమానః సమరే గౌతమేన యశస్వినా।
న్యషీదత రథోపస్థే శిఖండీ రథినాం వరః॥ 7-170-31(52760)
సీదంతం చైనమాలోక్య కృపః శారద్వతో యుధి।
ఆజఘ్నే బహుభిర్బాణైర్జిఘాంసన్నివ భారత॥ 7-170-32(52761)
విముఖం తు రణే దృష్ట్వా యాజ్ఞసేనిం మహారథం।
పాంచాలాః సోమకాశ్చైవ పరివవ్రుః సమంతతః॥ 7-170-33(52762)
తథైవ తవ పుత్రాశ్చ పరివవ్రుర్ద్విజోత్తమం।
మహత్యా సేనయా సార్ధం తతో యుద్ధమవర్తత॥ 7-170-34(52763)
రథానాం చ రణే రాజన్నన్యోన్యమభిధావతాం।
బభూవ తుములః శబ్దో మేఘానాం గర్జతామివ॥ 7-170-35(52764)
ద్రవతాం సాదినాం చైవ గజానాం చ విశాంపతే।
అన్యోన్యమభితో రాజన్క్రూరమాయోధనం బభౌ॥ 7-170-36(52765)
పత్తీనాం ద్రవతాం చైవ పాదశబ్దేన మేదినీ।
అకంపత మహారాజ భయత్రస్తేవ చాంగనా॥ 7-170-37(52766)
రథినో రథమారుహ్య ప్రద్రుతా వేగవత్తరం।
అగృహ్ణన్బహవో రాజఞ్శలభాన్వాయసా ఇవ॥ 7-170-38(52767)
తథా గజాన్ప్రభిన్నాంశ్చ సంప్రభిన్నా మహాగజాః।
తస్మిన్నేవ పదే యత్తా నిగృహ్ణంతి స్మ భారత॥ 7-170-39(52768)
సాదీ సాదినమాసాద్య పత్తయశ్చ పదాతినం।
సమాసాద్య రణేఽన్యోన్యం సంరబ్ధా నాతిచక్రముః॥ 7-170-40(52769)
ధావతాం ద్రవతాం చైవ పునరావర్తతామపి।
బభూవ తత్ర సైన్యానాం శబ్దః సువిపులో నిశి॥ 7-170-41(52770)
దీప్యమానాః ప్రదీపాశ్చ రథవారణవాజిషు।
అదృశ్యంత మహారాజ మహోల్కా ఇవ ఖాచ్చ్యుతాః॥ 7-170-42(52771)
సా నిశా భరతశ్రేష్ఠ ప్రదీపైరవభాసితా।
దివసప్రతిమా రాజన్బభూవ రణమూర్ధని॥ 7-170-43(52772)
ఆదిత్యేన యథా వ్యాప్తం తమో లోకే ప్రణశ్యతి।
తథా నష్టం తమో ఘోరం దీపైర్దీప్తైరితస్తతః॥ 7-170-44(52773)
దివం చ పృథివీం చైవ దిశశ్చ ప్రదిశస్తథా।
రజసా తమసా వ్యాప్తా ద్యోతితాః ప్రభయా పునః॥ 7-170-45(52774)
అస్త్రాణాం కవచనానాం చ మణీనాం చ మహాత్మనాం।
అంతర్దధుః ప్రభాః సర్వా దీపైస్తైరవభాసితాః॥ 7-170-46(52775)
తస్మిన్కోలాహలే యుద్ధే వర్తమానే నిశాముఖే।
న కించిద్విదురాత్మానమయమస్మీతి భారత॥ 7-170-47(52776)
అవధీత్సమరే పుత్రం పితా భరతసత్తమ।
పుత్రశ్చ పితరం మోహాత్సఖాయం చ సఖా తథా।
స్వస్రీయం మాతులశ్చాపి స్వస్రీయశ్చాపి మాతులం॥ 7-170-48(52777)
స్వే స్వాన్పరే పరాంశ్చాపి నిజఘ్నురితరేతరం।
నిర్మర్యాదమభూద్యుద్ధం రాత్రౌ భీరుభయానకం॥ ॥ 7-170-49(52778)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి ఘటోత్కచవధపర్వణి చతుర్దశరాత్రియుద్ధే సప్తత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 170 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-169-15 ఊరూ ఇతి। మండలం చరతః శకునేర్ద్వావూరూ ఏకేనైవ బాణేన బిభేద యథా ఖే శ్యేనాం పక్షాభ్యాం సహితం వామదక్షిణగామినం పాతయేదేవమితి లుప్తోపమా। వ్యాధేన బాణేన। విధ్యత్యనేనేతి వ్యాధో బాణః॥
5-170-16 పరిక్లిశ్య క్లేశేన ధ్వజయష్టిం శ్రిత ఇతి శేషః॥
5-170-38 ప్రదుతా రథినో వేగవత్తరం రథమారుహ్య తత్పతిమగృహ్ణన్॥
5-170-170 సప్తత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.